Wiosłonos świetnie wyczuwa napięcie elektryczne, ale w porównaniu z rekinem - to betka. Arapaima jest starsza nawet od dinozaurów! A konik morski wyglądem ledwie przypomina rybę i ma chwytny ogon. To jedne z najciekawszych gatunków, jakie zobaczycie w akwariach w płockim zoo.
Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

Akwaria można oglądać od 23 grudnia. Chętnych na zwiedzanie jest mnóstwo. Zoo na swoim Facebooku na bieżąco informuje o rosnącej popularności nowej ekspozycji. Do końca 2016 r. - czyli w ciągu zaledwie 9 dni - obejrzało ją aż 4 740 osób!

"Zwiększenie frekwencji wprost niewiarygodne! To pokazuje, jak ważne są akwaria w zoo" - skomentowali pracownicy.

A jest co oglądać. Przypomnijmy: teraz w płockim zoo są 23 zbiorniki. Tylko jeden z nich, największy, ma pojemność 40 tys. l - tyle wody mieściły dawniej wszystkie akwaria łącznie.

Podobnie jak kiedyś do ekspozycji idzie się po schodach w dół z pawilonu herpetarium. Ale tam wszystko wygląda teraz inaczej. Po prawej stronie od wejścia jest kilka zbiorników z rybami polskich wód i zbiornikiem dotykowym. Po lewej zaczyna się długi, kręty korytarz, a po obu jego stronach za ogromnymi, grubymi szybami rozpościera się podwodny świat. O jego mieszkańcach opowiedział nam Bogdan Koczyk, kierownik sekcji akwarium i herpetarium.

IREK CIESLAK

- Zależało nam na tym, żeby otworzyć ekspozycję jeszcze przed świętami. Jest wielu chętnych na oglądanie akwariów, ale trzeba pamiętać, że potrzebujemy wciąż czasu, by wyglądały idealnie - zaznacza kierownik. Dodaje, że czasu potrzebują także ryby i inne zwierzęta, które muszą się zaaklimatyzować w nowym otoczeniu. Transport, stres, nowe miejsce - to wszystko sprawia, że niektóre zwierzęta nie od razu czują się dobrze. Przykładem może być nieśmiała ośmiornica - mało kto miał szczęście ją zobaczyć.

- Wygląda bardzo ciekawie, jest czerwona w białe kropki. Ale potrafi też świetnie się maskować i dostosowywać kolorem do otoczenia - opowiada Bogdan Koczyk. Zwiedzający uparcie wypatrują ośmiornicy, ale ta większość czasu spędza ukryta pod skałami. - To zwierzę nocne, za dnia trudno ją dostrzec. Staramy się za pomocą światła imitować jej nocne warunki i może niedługo chętniej wyjdzie z ukrycia.

Bogdan Koczyk zapewnia, że ekspozycja będzie ciągle się rozwijać, bo zoo ma w planach dodać do niej jeszcze kilka gatunków. - Chcemy uzupełnić przede wszystkim zbiornik ze środowiskiem Morza Bałtyckiego, m.in. o płaszczki morskie. Akwarium wymaga czasu.

Prezentujemy najciekawsze okazy. Opowiada Bogdan Koczyk

Wiosłonos

Tę charakterystyczną rybę znajdziecie zaraz na początku długiego korytarza z akwariami - w pierwszym zbiorniku po lewej stronie. Wiosłonos od razu przyciąga wzrok, a to dlatego że jego pysk zakończony jest długim płaskim wiosłem. W akwarium są to na razie niewielkie, młode osobniki, ale w naturze dorastają nawet do 2 metrów. Wiosłonosy odżywiają się zooplanktonem (skorupiaki, larwy owadów). Są bardzo wrażliwe na bodźce elektryczne. Ich charakterystyczne nosy są wyposażone w wiele elektroreceptorów. Dzięki nim wiosłonos może zlokalizować skupiska zooplanktonu, które z kolei wytwarzają, jak każdy żywy organizm, napięcie elektryczne. Ta ryba jest w stanie wyczuć nawet jedną milionową wolta. Jedzą podobnie jak wieloryby - otwierając paszczę, za pomocą specjalnych fiszbin filtrują wodę z planktonu. W naturze wiosłonosy żyją m.in. w dorzeczu Missisipi w Ameryce Północnej.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Pirania czerwona

Każdy chyba słyszał przerażające historie o drapieżnych piraniach. Mają charakterystyczne ostre uzębienie i, podobnie jak rekiny, czując krew innych ryb, mogą wpaść w szał i wtedy "czyszczą" ofiarę aż do kości. Pirania nawet po wyciągnięciu z wody potrafi dość mocno pokaleczyć ręce. Te ryby mogą być właściwie tylko w zbiorniku jednogatunkowym, bo inne ryby od razu by zjadły. W naszym akwarium wprawdzie towarzyszą im inne, małe gatunki, ale piranie raczej się nimi nie interesują, bo dostają pokarm. W naturze żyją w dorzeczu Amazonki w Ameryce Południowej. A w naszym zoo zajmują drugie akwarium po lewej stronie, zaraz za wiosłonosami.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Cichla

Trzy gatunki Cichli mieszkają w dużym akwarium z wypukłą szybą - pierwszym po prawej stronie korytarza. Cichle to duże, kolorowe, drapieżne ryby. W naturze również występują w Ameryce Południowej - w dorzeczu Orinoko i Amazonki. Zachowanie przypomina trochę okonia.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Arapaima gigas

Pływa w tym samym akwarium co cichle; w naturze również zamieszkuje dorzecze Amazonki. Arapaima to jeden z najciekawszych gatunków w naszych akwariach. Jest bardzo stary, starszy nawet od dinozaurów. Dlatego ma też pierwotne cechy, np. to, że oddycha powietrzem atmosferycznym, musi zaczerpywać powietrza mniej więcej co 15 minut. Arapaimy uznawane są za jedne z największych słodkowodnych ryb świata. W naturze mogłyby dorosnąć nawet do czterech metrów długości i prawie 200 kilogramów wagi. W tej chwili nie ma takich osobników, bo wyniszczyli je kłusownicy. Ale są odnotowane przypadki ryb z tego gatunku, które w naturze dochodzą do wagi 100 kilogramów. Ciekawostką jest to, że ten drapieżnik potrafi nawet ściągnąć ptaka z powierzchni wody. Osobniki w naszych akwariach mają ok. 70 cm do metra długości. Dożywają wieku 25 lat.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Chaetodon falcula (pensetnik czarnogłowy)

To mieszkaniec akwarium z indonezyjską rafą koralową - czwarty zbiornik po prawej stronie. Jest żółtą rybą o wydłużonym pysku, przystosowanym do żerowania na rafie koralowej. Dzięki temu może wygrzebywać organizmy z koralowców.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Płaszczka

Również znajdziecie ją w pierwszym akwarium po prawej stronie. To słodkowodna ryba o charakterystycznym płaskim kształcie. Za pomocą swoistego "płaszcza" potrafi zaledwie dwoma ruchami zagrzebać się w piasku. Ciało płaszczki zakończone jest ogonem z ostrym kolcem jadowym. Ryba używa kolca tylko w obronie własnej, kiedy np. ktoś na nią nadepnie. Kolec ma budowę harpuna, więc łatwo wchodzi w ciało, ale już trudno go wyszarpnąć. Toksyna zawarta w tym kolcu jadowym może nie jest w stanie zabić człowieka, ale zostawia na pewno trudno gojącą się ranę. Płaszczki też są drapieżnikami, zjadają ryby, bezkręgowce, czasem padlinę i to, co znajdą.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Cyphotilapia gibberosa

To ryba o ładnym ubarwieniu i charakterystycznych paskach. Jeden z najbardziej barwnych gatunków. Pływa a kolejnym akwarium, po lewej stronie korytarza. Ten zbiornik odwzorowuje środowisko afrykańskiego jeziora Tanganika. To wyjątkowe miejsce, bo zwierzęta, które żyją w tym jeziorze występują tylko tam, nie ma ich w żadnym innym miejscu na świecie. Ryby i zwierzęta, które zasiedlają to akwarium, nie są zwierzętami hodowlanymi, ale dzikimi - pochodzą prosto z natury. Często akwaria tanganikańskie kojarzone są z rybami glonożernymi, a w naszym przypadku są to ryby odżywiające się innymi zwierzętami. Chcemu ukazać inny charakter tego jeziora.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Rafa koralowa Indonezji

Do urządzania tego zbiornika użyliśmy ponad tony żywej skały przywiezionej prosto z Indonezji, która uznawana jest za jedną z najładniejszych raf koralowych na świecie. Zasiedlona jest przez różne organizmy: bakterie, glony, gąbki, a nawet kraby, które zostały przywiezione razem ze skałą. Rafa koralowa to chyba najbardziej złożony system na świecie, jest tu największe bogactwo organizmów. Nadal prowadzone są badania nad rafami. Są one także, niestety, niszczone, ludzie coraz bardziej je eksploatują. Giną też na skutek zanieczyszczenia wód i ocieplania klimatu. Rafa powstawała przez miliony lat. Kawałek, który zniszczymy w ciągu kilku minut, musi odbudowywać się przez wiele lat.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Krewetka czyszcząca

Wyglądem przypomina nieco czerwonego pająka z długimi, cienkimi, białymi odnóżami. Ten organizm czyści ryby z pasożytów, w akwarium również pełni rolę sanitarną, żywiąc się glonami. A przy tym są piękne i bardzo ładnie się prezentują. Można je zobaczyć właściwie we wszystkich morskich akwariach w naszym zoo.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Konik morski

To bardzo nietypowa ryba. Ma chwytny ogon, którym zakotwicza się np. do koralowców. Pływa z głową w górze, a charakterystyczna płetwa grzbietowa napędza całe ciało ledwie widocznymi, wahadłowymi ruchami. Koniki morskie powszechnie występują na świecie w obrębie Karaibów. Mają bardzo ciekawy rozród. Samica składa ikrę do specjalnej torebki na brzuchu samca, a po zapłodnieniu ta torebka zarasta tkanką. To samiec nosi ją do momentu wyklucia. Młode przypominają dorosłe koniki, ale mają mniej niż pół centymetra. Te zwierzęta żywią się planktonem. Przebywają w wodach stojących, spokojnych. Co ciekawe, potrafią zmieniać kolor i upodabniać się do otoczenia. Koniki morskie można oglądać w 12. zbiorniku po lewej stronie.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Brzytewnik

W naturze zamieszkają inne tereny niż koniki morskie, ale w płockim ogrodzie zobaczymy je w tym samym akwarium. Różnią się występowaniem, ale nie strefą klimatyczną, więc mają podobne wymagania. To również bardzo nietypowy gatunek. Ta ryba pływa z głową w dół. Nazwa "brzytewnik" wzięła się stąd, że ma ciało pokryte kostnymi płytkami i swoim wyglądem przypomina brzytwę. W chwili zagrożenia ryby odkręcają się ostrą krawędzią brzuszną w stronę napastnika. Pływają często w grupach, są jakby zawieszone w wodzie. To nie jest aktywny pływak, więc żyje w stojącej wodzie. Żywi się głównie zooplanktonem.

Rekin z płockiego akwarium
Rekin z płockiego akwarium  TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Rekin - żarłacz rafowy czarnopłetwy

Te ryby zobaczymy w ostatnim akwarium, na końcu korytarza. To zwierzęta o bardzo słabym wzroku. Ich wzrok jest nastawiony bardziej na ruch niż na szczegóły. Za to rekiny mają bardzo dobrze rozwinięty zmysł elektrorecepcji, podobnie jak wiosłonosy. U rekinów występują tzw. ampułki Lorenziniego, czyli elektroreceptory rozmieszczone głównie na pysku i głowie. Umożliwiają wykrycie pola elektrycznego rzędu nawet 5 nanowoltów! (5 miliardowych wolta). Wiosłonosy przy nich to betka. Rekin ostateczną decyzję o ataku podejmuje właśnie w oparciu o elektroreceptory. Nawet jeśli namierzy pokarm w ostatniej chwili, potrafi skręcić i uderzyć. Rekiny są bardzo czułe na krew, bo ona zmienia napięcie elektryczne w wodzie. Wszelkie przypadki ataku na człowieka raczej wynikają z pomyłek. Rekiny reagują na ruch, więc jeśli już, to atakują nie tyle człowieka, tylko po prostu coś, co się rusza. Nasze rekiny mają ok. 50-70 cm i mogą urosnąć do dwóch metrów. Średnio rosną ok. 20 cm na rok. Szacujemy, że nasze mają ok. dwóch lat. To prawdopodobnie trzy samice i jeden samiec. To ryby długowieczne, mogą żyć ok. 25 lat. Ten gatunek występuje w pobliżu raf koralowych na dość płytkich wodach.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Gnathanodon speciosus

Pływa w akwarium z rekinami. To tzw. ryba pilot. Takie określenie wzięło się stąd, że te ryby towarzyszą rekinom czy też innym dużym rybom. Dla rekinów korzyść jest taka, że dzięki pilotom pozbywają się pasożytów - piloty zjadają te pasożyty. Z kolei piloty pływając w towarzystwie rekina nie muszą obawiać się innych drapieżników, a także zostają dla nich kąski z "obiadu" rekina.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Lipień

To słodkowodna, drapieżna ryba o srebrzystym kolorze i wydłużonym kształcie, z charakterystyczną płetwą grzbietową. Zamieszkuje górny bieg Wisły, czyli część od źródła do miejsca, gdzie potok staje się rzeką. Ten odcinek Wisły nazywany jest "krainą lipienia". Charakteryzuje się surowym otoczeniem, kamienistym dnem, brakiem roślinności i dobrze natlenioną wodą. Akwarium, w którym pływa lipień, również znajdziecie po lewej stronie od wejścia, niemal naprzeciwko zbiornika Bałtyku.

TOMASZ NIESŁUCHOWSKI

Tasza

To bardzo rzadka ryba, którą raczej trudno zobaczyć u akwarystów. Żyje w Morzu Bałtyckim. W okresie zimowym schodzi w dół na głębokość nawet 400 m i głębiej! Jej charakterystyczną cechą są płetwy brzuszne pełniące funkcje przyssawek, którymi tasza przyczepia się do skał. Inaczej niż u glonojada, który przyczepia się za pomocą otworu gębowego. Tasza odżywia się planktonem i tym, co wyłapie z wody - bezkręgowcami, mniejszymi rybami.

W płockich akwariach znajdziecie ją w zbiorniku odwzorowującym Morze Bałtyckie - zaraz na początku ekspozycji, gdzie są zbiorniki z wodami polskimi.

Czytaj ten tekst i setki innych dzięki prenumeracie
Wybierz prenumeratę, by czytać to, co Cię ciekawi 
Wyborcza.pl to zawsze sprawdzone informacje, szczere wywiady, zaskakujące reportaże i porady ekspertów w sprawach, którymi żyjemy na co dzień. Do tego magazyny o książkach, historii i teksty z mediów europejskich.
Więcej
    Komentarze
    Zaloguj się
    Chcesz dołączyć do dyskusji? Zostań naszym prenumeratorem