Ten artyku czytasz w ramach bezp豉tnego limitu
- Zawsze by貫m pod czujnym okiem w豉dz. Mimo 瞠 w wielu tematach mia貫m od pocz徠ku podci皻e skrzyd豉, przez co nie mog貫m wzbi si, nie 瘸逝j swojej m這do軼i. Cegie趾 do tego domu, gmachu, kt鏎y zwie si Polsk, dzisiejsz Polsk, do這篡貫m - zaczyna swoj opowie嗆.

Chcia si uczy w Ma豉chowiance, z這篡 tam nawet papiery, ale...

- Mama namawia豉 mnie na szko喚, kt鏎a da dobry fach. I ostatecznie zosta貫m uczniem "siedemdziesi徠ki" - wspomina. - Ale z ch這pakami z Ma豉chowianki dobrze si znali鄉y ju wcze郾iej, wi璚 kiedy za這篡li t organizacj, zaraz si ze mn skontaktowali. A ja ju p騧niej, po wyj軼iu z wi瞛ienia, po wojsku i po 郵ubie, zda貫m matur w tej najstarszej polskiej szkole. Dlatego jednak czuj si ma豉chowiakiem.

Dlaczego przyst徙i do Dzieci Ziemi P這ckiej, grupy, kt鏎a na sw鎩 spos鏏 prowadzi豉 walk z komun?

- C騜, taka ju nasza tradycja rodzinna - odpowiada. - M鎩 stryjeczny dziadek W豉dys豉w w 1939 r., po wej軼iu Niemc闚, zorganizowa grup ruchu oporu w Kro郾iewicach. P騧niej wszystkich jej 12 cz這nk闚 Niemiecki S康 Dora幡y w Bydgoszczy skaza na 鄉ier, przez 軼i璚ie toporem, wiem to od Jerzego Dunin-Borkowskiego z Kro郾iewic. Z kolei m鎩 ojciec Stanis豉w walczy w II wojnie 鈍iatowej jako ogniomistrz w 8. Pu趾u Artylerii Lekkiej w P這cku. Pod M豉w po ci篹kich bojach dosta si do niewoli, z kt鏎ej uciek wraz z trzema kolegami. A jego brat W豉dys豉w bra udzia w obronie Gdyni, w 2. Batalionie Morskim. Rodzinnych bohater闚 m鏬豚ym wymienia jeszcze wielu. Nasze pokolenie by這 wychowywane przez ojc闚 na warto軼iach prawicowych. I dlatego w m這dzie鎍zym zrywie wiosn 1953 r. utworzyli鄉y grup, kt鏎a nie zgadza豉 si z narzucanym przez komun modelem pa雟twa. Ja sam rwa貫m si do tego, aby podtrzyma rodzinne tradycje.

Lenin, Stalin i "Precz z komun"

W Dzieciach Ziemi P這ckiej by這 ich tylko 20, ale potrafili uprzykrza 篡cie funkcjonariuszom UB, ORMO i milicji. Operacje, kt鏎e przeprowadzali, wymaga造 dobrego planu i po鈍i璚enia. Przy豉pani podczas akcji byliby bez skrupu堯w zastrzeleni przez ubek闚.

- Grup za這篡 Mieczys豉w Rydzewski, wtedy ucze IX klasy Ma豉chowianki, wybrali鄉y go na dowodz帷ego - m闚i m鎩 dziadek. - Organizacja zosta豉 podzielona na trzy sekcje: "Ma豉chowiank", "Specjaln" i "P這ck". Ja przewodniczy貫m sekcji miejskiej, mieli鄉y najwi瘯sze zadania. To my organizowali鄉y i roznosili鄉y ulotki, malowali鄉y napisy na murach. Oficjalnie dysponowali鄉y jedn sprawn sztuk broni, kt鏎 mieli鄉y od Wie鄂a Nowakowskiego. By to pistolet "Luger" kal.9 (Parabellum). Nieoficjalnie by造 jeszcze dwie sztuki, ale wiedzieli鄉y o nich tylko ja i Mietek. By造 to rosyjski rewolwer i polski pistolet "VIS", a do tego woreczek z nabojami. Ale jakkolwiek czynili鄉y starania o pozyskanie broni, by這 to fikcj. Robili鄉y to, aby podtrzyma morale ch這pak闚, kt鏎zy domagali si broni w tych niebezpiecznych sytuacjach. To, co mieli鄉y, schowali鄉y, bo co by by這, gdyby kt鏎y z ch這pak闚 podczas pisania wrogich komunie hase postrzeli ubowca czy jakiego funkcjonariusza? My obaj jako przewodnicz帷y mieliby鄉y "czap", a reszta minimum po 15 lat ka盥y.

Akcje organizowane by造 g堯wnie w przeddzie 鈍i徠 pa雟twowych, a wtedy na ulicach P這cka a roi這 si od patroli UB, ORMO i milicji. - Oj, jak ich wkurza這, 瞠 tu powiewaj flagi bia這-czerwone i czerwone z sierpem i m這tem, na magistracie wisz portrety Stalina, Lenina, Marksa i Engelsa, a zaraz obok... wielki napis "Precz z komun" - dodaje m鎩 rozm闚ca. - Pisali鄉y im pod samym nosem. Je寮zili i pilnowali ca陰 noc, ale nam si udawa這. Niestety, kiedy rano szli鄉y na obchody 鈍i皻a, co by這 obowi您kowe, wszystko zd捫yli ju zamalowa. Zosta這 jedno zdj璚ie takiego naszego has豉 w archiwach IPN - napis na murze cmentarza przy al. Kobyli雟kiego. Ubecy nie mogli nam darowa, 瞠 g闚niarze graj im na nosie, wyzywali od najgorszych, strasz帷 najsurowszymi wyrokami.

Nie by這 weso這, stalinizm by w swojej szczytowej fazie, spotkania by造 wi璚 organizowane po kryjomu, w tajemnicy przed rodzinami. - Spotykali鄉y si przewa積ie u Wies豉wa Nowakowskiego, zast瘼cy Rydzewskiego. Je郵i jego rodzice byli akurat w domu, to chwytali鄉y za ksi捫ki i udawali鄉y, 瞠 idziemy si uczy. Cz瘰to te je寮zili鄉y rowerami za miasto, do las闚, 瞠by tam spokojnie rozmawia. Omawiali鄉y sprawy bie膨ce, sytuacje polityczne. Uczyli鄉y si historii o walkach 穎軟ierza polskiego, o jego gehennie - Zbigniew Szadkowski troch 軼isza g這s. - To by豉 ca趾owita konspiracja. Gdyby nas nie wyda jeden z koleg闚, to prawdopodobnie nigdy by nas nie z豉pali.

Judasz w szeregach organizacji

Dzieci Ziemi P這ckiej szuka造 kontaktu z innymi podobnymi organizacjami, ale w豉dza komunistyczna wiele z nich rozbi豉 i wiele os鏏 aresztowa豉, wi璚 to si nie uda這.

- My te zak豉dali鄉y mo磧iwo嗆 wpadki, dlatego postanowili鄉y, 瞠 jakby co, to si od razu do wszystkiego przyznamy. 疾by unikn望 szykan, bicia ze strony UB, a poza tym naiwnie wierzyli鄉y, 瞠 nas, m這dych, w豉dza potraktuje po ojcowsku i po niskiej karze nam daruje - wspomina dziadek Zbyszek.

Niestety, nie by這 tak kolorowo. A wszystko przez R.T., dziadek nawet po latach nie chce poda pe軟ego imienia i nazwiska zdrajcy.

Opowiada tylko: - Pewnego dnia Mietek zawiadomi nas, 瞠 kolega z Ma豉chowianki ma dla nas powa積 propozycj - zakopany na Cholerce karabin maszynowy. Obieca, 瞠 jak sobie odkopiemy, to mo瞠my wzi望 na cele organizacji, chcia przez to wkupi si do naszej grupy. To by w豉郾ie R.T. Oczywi軼ie tego karabinu wcale we wskazanym miejscu nie by這 i wtedy zorientowali鄉y si na dobre, 瞠 to kto podstawiony. Tylko 瞠 by這 ju za p騧no, bo w mi璠zyczasie zd捫yli鄉y go przyj望 do grupy, nawet zosta zaprzysi篹ony. A od pocz徠ku budzi nieufno嗆, nie dawali鄉y mu 瘸dnych zada. Przez to, 瞠 nie brali鄉y go na akcje i nie informowali鄉y o zebraniach, nie wiedzia, co si dzieje wewn徠rz organizacji. I w ko鎍u to on ostatecznie doni鏀 na nas ubekom - mia podobno nadziej, 瞠 s康 z豉godzi mu dzi瘯i temu kar za kradzie z這tego zegarka.

I zosta貫m aresztowany...

Organizacja przetrwa豉 do 1 wrze郾ia 1954 r. - Mia貫m 17 lat, zd捫y貫m sko鎍zy "siedemdziesi徠k" i zosta貫m tokarzem, w chwili aresztowania rok pracowa貫m ju w PKS. Pami皻am, jak umar Stalin. W szko豉ch i zak豉dach, w moim te, organizowano wiece. Ka盥y partyjniak nosi 瘸這b przez d逝gi czas, niekt鏎zy nawet i p豉kali. Wszyscy musieli鄉y by na uroczysto軼iach. Mieli鄉y zebrania, pogadanki, przedstawiano nam jego 篡ciorys - wzdycha dziadek. - A ostatni miesi帷 wakacji i wolno軼i sp璠zi貫m u cioci na wsi. By豉 wdow, mia豉 syna w wojsku, pojecha貫m, 瞠by jej pom鏂, bo sama nie radzi豉 sobie na roli. I w豉郾ie 1 wrze郾ia wr鏂i貫m po urlopie do pracy. Min窸o p馧 godziny i wezwali mnie do kadr. Tam czeka ju ubek w cywilu. Przedstawi si i powiedzia, 瞠 jestem aresztowany. W r瘯u trzyma貫m przez chwil jego legitymacj, na kt鏎ej by這 napisane: "Starszy Referent Sier瘸nt Kazimierz Buraczy雟ki". Przyjecha po mnie na rowerze i ostrzeg, 瞠 je瞠li odejd od niego na 3 metry, to zacznie strzela.

Dziadek mia szcz窷cie. Dochodzenie prowadzi porucznik Henryk Kubiak, spowinowacony z Szadkowskimi. O tym, rzecz jasna, w UB nie wiedzieli. - Na wst瘼ie, tu po aresztowaniu, kazano mi pisa obszerny 篡ciorys. Notabene te 篡ciorysy, nasze orygina造, zosta造 zniszczone, ubecy pod這篡li w zamian spreparowane odpisy. W nich znalaz造 si zdania, kt鏎ych nigdy bym nie napisa! Na przyk豉d - 瞠 gromadzili鄉y bro, bo chcieli鄉y pozabija pracownik闚 UB, MO i cz這nk闚 PZPR. Pisali to, 瞠by zaostrzy sankcje przeciwko nam - dziadek Zbyszek tylko wzrusza ramionami. - A ten Kubiak by moim powinowatym. Du穎 mi pom鏬. Na 郵edztwo przynosi mi papierosy, jedzenie od moich rodzic闚. Koledzy r闚nie mieli o nim dobre zdanie. Nigdy nikomu nie ubli篡, nie uderzy 瘸dnego z nas. A od innych funkcjonariuszy nieraz oberwa貫m. W ko鎍u UB dowiedzia這 si o tej koligacji i go zwolnili - 31 marca 1955 r., czyli cztery miesi帷e po naszym wyroku.

Dla rodzin ch這pak闚 z Dzieci Ziemi P這ckiej ca豉 ta sprawa by豉 szokiem, przecie nic wiedzieli. - Kiedy si ju wszystko wyda這, moi rodzice byli dumni. R闚nie znajomi, nawet ci, kt鏎zy wcze郾iej o istnieniu organizacji nie wiedzieli. W listopadzie 1954 r. zosta貫m skazany na cztery lata wi瞛ienia. 疾by skr鏂i odsiadk, wybra貫m prac w kopalni im. Komuny Paryskiej w Jaworznie. Na wolno嗆 wyszed貫m 5 lutego 1956 r. - opowiada dziadek.

Dla niego ta sprawa sko鎍zy豉 si w spos鏏 nieoczekiwany i romantyczny. A ma to zwi您ek z moj kochan babci. - Moi rodzice oczywi軼ie nie mieli poj璚ia, 瞠 anga簑j si w konspiracj ani 瞠 zosta貫m aresztowany - 鄉ieje si dziadek Zbyszek. - Dowiedzieli si o tym od wspania貫j dziewczyny Ulki Sierant. Ona r闚nie anga穎wa豉 si w dzia豉lno嗆 antykomunistyczn. Kiedy dotar豉 do niej informacja o naszym aresztowaniu, powiadomi豉 moich rodzic闚. Wtedy to by豉 dla nas zupe軟ie obca osoba. Poznali鄉y si dopiero po moim wyj軼iu na wolno嗆. A w 1960 r. wzi瘭i鄉y 郵ub!

Naznaczeni

Tamto m這dzie鎍ze zaanga穎wanie odcisn窸o pi皻no na Dzieciach Ziemi P這ckiej na lata. - Przez ca造 czas a do lat 80. czujne oko w豉dzy ludowej 郵edzi這 mnie jak oko bazyliszka - opowiada dziadek. - Jak gdzie w Polsce by造 jakie rozruchy, dostawali鄉y areszt domowy lub wzywano nas na komend. Aresztowali nas np. po wysadzeniu pomnika Lenina na po逝dniu kraju. Wszyscy cz這nkowie dawnej organizacji zostali wezwani na milicj, byli przes逝chiwani: gdzie byli, co robili w tym czasie. Kiedy w P這cku oddawano pierwsze instalacje rafinerii, do miasta przyjecha Gomu趾a. Pracowa貫m wtedy w zoo. Gomu趾 witali z honorami przy zje寮zie na stary most. Kilka godzin przedtem do dyrektora ogrodu przyszli dwaj z ochrony rz康u, chcieli rozmawia ze mn. Pilnowali mnie ca造 dzie, dop鏦i Gomu趾a nie wyjecha z miasta.

- Dziadku, a co s康zisz o dzisiejszych czasach?

- Teraz patriotyzm to rzecz wzgl璠na. Du穎 ludzi nie wie, co to jest, m這dzie nie jest tego uczona. Ten krwio瞠rczy kapitalizm popsu ludziom w g這wie.

Dzieci Ziemi P這ckiej by造 ostatni organizacj antykomunistyczn, jaka zosta豉 zlikwidowana na Mazowszu Zachodnim w latach terroru stalinowskiego. 奸edztwo prowadzone przez IPN na pro軸 dziadka zosta這 umorzone. Zbigniew Szadkowski sam stwierdzi, 瞠 i tak nic by nie wykaza這, poniewa funkcjonariusze byli du穎 starsi i ju dawno nie 篡j. IPN przychyli si do jego pro軸y.

Zbigniew Szadkowski

W 2001 r. uzyska prawo do tytu逝 Weterana Walk o Wolno嗆 i Niepodleg這嗆 Ojczyzny. Na prze這mie 2002 i 2003 r. szef Wojew鏚zkiego Sztabu Wojskowego w Warszawie w imieniu Prezydenta RP i Si Zbrojnych RP mianowa go na stopie porucznika Wojska Polskiego. W 2005 r. m鎩 dziadek jako jedyny z cz這nk闚 Dzieci Ziemi P這ckiej podda si samolustracji, kt鏎a jednoznacznie wykaza豉, 瞠 jego dane nie s to窺ame z danymi osobowymi, kt鏎e znajduj si w katalogu funkcjonariuszy, wsp馧pracownik闚, kandydat闚 na wsp馧pracownik闚 organ闚 bezpiecze雟twa pa雟twa oraz innych os鏏. Jest odznaczony Odznak Weterana Walk o Niepodleg這嗆, Orderem M璚ze雟twa i Zwyci瘰twa dla Represjonowanych od 1939 do 1989 za Walk o Polsk Woln i Sprawiedliw, Krzy瞠m Wi篥nia Politycznego, Krzy瞠m Niez這mnych, Medalem Pro Patria, Krzy瞠m Walki o Niepodleg這嗆 i Odznak Honorow 皋軟ierza II Konspiracji.

Artyku otwarty w ramach bezp豉tnego limitu

Wypr鏏uj prenumerat cyfrow Wyborczej

Nieograniczony dost瘼 do serwis闚 informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazyn闚 Wyborczej.